گزارش نشست دریا به مثابه قدرت ایران

معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه رازی با همکاری انجمن ایرانی تاریخ مرکز استان کرمانشاه، مرکز مطالعات تاریخی (اسناد، آرشیو و موزه،) بسیج اساتید دانشگاه رازی و کارگروه رسانه استادان دانشگاه رازی در تاریخ 30 فروردین 1405 ساعت 10 الی 12 نشست «دریا به مثابه قدرت ایران» را با حضور دکتر سجاد دادفر دانشیار گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی و دکتر محمد ویسی چمه استادیار حقوق بین‌­الملل گروه حقوق دانشگاه رازی برگزار کرد دبیر نشست هم دکتر طلعت ده ­پهلوان عضو هیئت علمی گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی بود.

ایشان در ابتدا پس از معرفی سخنرانان و مختصات و مفهوم هرمز، به اختصار مقدمه‌ای را راجع به جغرافیا و جایگاه تنگه­‌ها در جهان به ویژه تنگه بین‌­المللی هرمز در تحولات سیاسی، اقتصادی و نظامی ایران و غرب آسیا بیان نمودند.

سپس دکتر دادفر به سخنرانی پرداختند. ایشان پیشینه و ابعاد تاریخی، فرهنگی و تمدنی کرانه‌­های دریای پارس و نیز اهمیت این تنگه و خلیج فارس را با استناد به آثار جغرافی‌­نویسان و اسناد و منابع تاریخی از عصر باستان تا زمان حاضر به اختصار بررسی کردند. وی تنگه هرمز را اصلی­‌ترین دروازه به اقیانوس هند و شرق آسیا در طول تاریخ دانستند که حکومت­‌های ایرانی همواره تلاش کردند تا ناوگانی را در آنجا تدارک ببینند اما با چالش‌­های جدی از طرف اروپاییان مواجه شدند.

 ایشان به طورکلی، دریا و این تنگه و بنادر جنوبی ایران زمین را از مؤلفه­‌های راهبردی و قدرت و ثروت ایرانیان به خصوص در حوزه تجارت، انرژی و مسائل نظامی معرفی کردند که همین امر باعث شد تا ایران در حوزه بین‌­الملل به ویژه در دوران جمهوری اسلامی نقش مهمی را در تحولات غرب آسیا و جهان ایفا نماید.

در نهایت، دکتر دادفر مشکلات سیاسی تنگه هرمز را تحلیل کردند و در همین راستا راهکارهایی را برای رفع آن پیشنهاد دادند.

 در ادامه دکتر ویسی از منظر حقوق بین­‌الملل ابعاد و زوایای تنگه هرمز، عرض دریای سرزمینی (حداکثر 12 مایل)، خط مبدأ، فلات قاره و اصل آزادی کشتیرانی، حقوق دریایی و نیز کنوانسیون­‌های بین‌­المللی را مورد واکاوی قرار دادند و ابهامات موجود را توضیح دادند و رویکردهای دولت ایران و نیز دولت‌­های خارجی را پیرامون این تنگه بیان کردند.

 همچنین قوانین حقوقی مرتبط با آن را با ذکر جزئیات تفسیر نمودند و این که دولتمردان ایران باید با تکیه بر این قوانین رویکردها و اقدامات مناسبی را در جهت حفظ منافع ملی در نظر بگیرند و اجازه ندهند تا بیگانگان حق ایرانیان را پایمال کنند.  

در خاتمه این نشست دکتر ده‌­پهلوان به جمع بندی پرداختند و تنگه هرمز را از پایه‌های قدرت حاکمیت ایران در منطقه دانستند و استادان نیز به سؤالات شرکت­‌کنندگان پاسخ دادند.

گزارش: د. پوریا اسمعیلی